Bieszczady, czyli jak narodzić się na nowo…

Jeżeli prześledzisz naszego bloga (do czego Cię oczywiście zachęcamy), to zauważysz, że rozpoczęliśmy pisanie o Bieszczadach od „dziwnej”, nam tylko znanej strony… ale tak to już jest z tymi Bieszczadami. Każdy poznaje je na swój sposób, każdy widzi je nieco inaczej, wreszcie każdy opowiada o nich inną historię.

Nadszedł jednak czas, aby zrobić krok wstecz i opowiedzieć Ci, czym są Bieszczady. Dlatego w poniższym artykule przybliżymy, krótką historię Bieszczad, damy Ci do ręki kilka ciekawostek na temat tych pięknych gór oraz pomożemy umiejscowić je na mapie świata. Zapraszamy do lektury. 

Z poniższego artykułu dowiesz się: 

Historia Bieszczad 

Jak stare są Bieszczady… Myślimy, że odpowiedź „bardzo” będzie niezwykle trafna, gdy weźmiemy pod uwagę fakt, że pierwsze ślady osadnictwa w Bieszczadach pochodzą jeszcze z epoki neolitu, czyli 2500–1700 p.n.e. Oczywiście niewiele wiemy na temat tak odległej historii, jednak wystarczy spojrzeć na nazwy bieszczadzkich miejscowości, aby zobaczyć jak kształtowy się wydarzenia na tych terenach. Za przykład niech posłuży nam powtarzająca się nazwa miejscowości Zawadka, która mogła być nazwą dla osady położonej w łatwym do zasypania czy zatarasowania wąwozie. Wniosek, który przychodzi na myśl, jest następujący: historia Bieszczad to splot wojny z pokojem, przejmującego wrzasku z kojącą ciszą oraz przyjacielskiego gwaru z zatrważającą samotnością… 

Rozkwit Bieszczad w wiekach średnich

Teraz sięgniemy do czasów, które zostały już opisane w kronikach… Czasów rozkwitu Bieszczad zauważalnego na przełomie wieków XIV i XV, kiedy to ziemie polskie zostały zjednoczone przez Kazimierza Wielkiego. Króla Kazimierza, który również dołączył do terytorium Polski tzw. Ruś Halicką, czyli Bieszczady. 

Kilkaset lat względnego spokoju doprowadziło do tego, że tereny Bieszczad zostały zaludnione przez mieszane społeczności (np. ludy pochodzenia rusińskiego czy wołoskiego). Społeczności, które współżyły ze sobą bez najmniejszych problemów. Nikogo zatem nie dziwiły rodziny, w których małżonkowie pochodzili z różnych grup narodowościowych czy wyznaniowych. Dobrze było to widać, gdy wszyscy wspólnie wybierali się świątyni, aby tuż przed wejściem rozdzielić się i kierować do cerkwi lub kościoła katolickiego. 

Bieszczady w XX wieku 

Niestety I wojna światowa okazała się dla Bieszczad wyniszczającym doświadczeniem. Na całym łuku Karpat starły się armie Carskiej Rosji i Austro-Węgier, pozostawiając po sobie kilometry okopów, w których, jak przypuszczają historycy, mogło zginąć nawet 100 tys. żołnierzy. Obecnie spacerując po bieszczadzkich lasach, można bez problemu znaleźć łuski, bagnety czy elementy karabinów. Oczywiście w wielu miejscach natkniemy się również na zbiorowe mogiły. Co ciekawe jednym z groźniejszych przeciwników dla walczących okazał się mróz… 

Wojna poza setkami ofiar sprowadziła również w Bieszczady spory na tle narodowościowym, które wkrótce miały doprowadzić do niemal całkowitego wyludnienia tych terenów. Wraz z wojną, wróciły demony podsycające spór między Polakami a rodząca się świadomością narodu ukraińskiego. Oznakami tlącego się konfliktu narodowościowego były: proklamowanie w 1919 roku Zachodnio-Ukraińśkiej Republiki Ludowej i tzw. Republiki Komanieckiej oraz Powstanie Leskie. 

II wojna światowa w Bieszczadach 

Jednak to dopiero II wojna światowa rozogniła nacjonalizm i doprowadziła do zburzenia budowanej przez całe wieki różnorodności kulturowej. Pierwszy rozłam to wynik podziału terenów Polski z roku 1939 między Niemcy a ZSRR, który przebiegał korytem Sanu. W ten sposób Bieszczady z dnia na dzień stały się własnością dwóch wrogo nastawionych do świata mocarstw. Jednocześnie po stronie okupowanej przez nazistów od razu rozpoczął się proces prześladowań zamieszkujących te tereny Żydów, Cyganów oraz Polaków. Niestety naziści do tego celu bardzo chętnie wykorzystywali nacjonalistycznie nastawione mniejszości ukraińskie, czego efektem była ścisła współpraca z Ukraińską Armią Powstańczą (UPA). 

Nadszedł rok 1941, gdy Niemcy postanowiły zaatakować ZSRR, na czym niestety jeszcze bardziej ucierpiała ludność zamieszkująca Bieszczady. Smutnym przykładem tych wydarzeń są losy posiadającej kilkusetletnią historię, miejscowości Lutowiska, po której zajęciu Niemcy rozstrzelali zamieszkujących w niej Żydów, a zastaną infrastrukturę zamienili w popiół. Jednak z biegiem wojny sytuacja uległa zmianie, i to ZSRR objęło kontrolę nad terenami Bieszczad. Oznaczało to ustanowienie nowego wroga, którym tym razem stało się UPA. Rola „wroga” jeszcze bardziej komplikowała kwestie ludności ukraińskiej zamieszkującej te tereny. Polska zgodnie z planem ZSRR miała być odtąd krajem czystym etnicznie, gdzie nie będzie miejsca na spory narodowościowe. Efektem wdrożenia w życie wspomnianego wcześniej planu były masowe przesiedlenia ludności w głąb ZSRR. Jak się słusznie domyślasz, ten pomysł nie zyskał uznania samych mieszkańców… 

Akcja Wisła 

Sprzeciw ludności zamieszkującej Bieszczady spowodował, że pierwsze fazy przesiedleń przeciągały się, a do tego cały czas nowi włodarze nie radzili sobie z UPA. W związku z tym władze PRL przygotowały i wdrożyły tzw. Akcje Wisła, której celem było ostateczne rozwiązanie problemów z ludnością ukraińską. Pretekstem który, przyspieszył cały proces, było zabójstwo przez UPA Gen. Świerczewskiego, w ramach zasadzki przeprowadzonej wiosną 1947 roku. Założenia Akcji Wisła, rozpoczętej niemal od razu po zabójstwie Generała, były niestety bardzo proste (i brutalne). Żołnierze transportowali mieszkańców bieszczadzkich wsi do punktów zbornych, skąd byli oni przewożeni koleją na tzw. ziemie odzyskane. Następne oddziały wojska maszerowały przez opustoszałe wsie i podpalały zabudowania, doprowadzając do niemal doszczętnego wyludnienia się Bieszczad, które pozostawione same sobie stawały się coraz bardziej dzikie i niedostępne.  

Bieszczady. Odrodzenie.

Jednak ciekawość ludzka nie pozostała bierna i gdy tylko pojawiła się możliwość ponownego eksplorowania tych terenów, do pracy ruszyli leśnicy, naukowcy oraz harcerze. Zaraz za nimi podążali spragnieni wrażeń i kontaktu z dziką przyrodą poszukiwacze przygód, kowboje oraz osoby, które mając dosyć obecnego z życia, poszukiwały spokojnego miejsca na ziemi. W efekcie na terenie Bieszczad zaczęły się pojawiać bacówki, schroniska, galerie oraz pracownie artystyczne. 

Do dziś Bieszczady są najrzadziej zaludnionymi górami w kraju, gdzie na jeden kilometr kwadratowy przypada jednie 5 mieszkańców. Na szczęście wraz z odradzającą się infrastrukturą, budzi się również świadomość na temat tego, jak piękne są Bieszczady i jak wiele mają do zaoferowania.

Ciekawostki na temat Bieszczad

Tyle, jeżeli chodzi o historię… każdy powrót do tych wydarzeń bardzo dużo nas kosztuje, dlatego teraz przejdziemy do czegoś lżejszego. Przygotowaliśmy dla Ciebie ciekawostki na temat Bieszczad. Ciekawostki dla własnej przyjemności lub do pochwalenia się wiedzą w gronie przyjaciół 🙂 

  1. Bieszczady zamieszkuje drugie, największe stado żubrów na świecie! Mamy tutaj około 280 dostojnych samic oraz samców. 
  2. W Bieszczadach mamy największy w Polsce park ciemnego nieba, czyli strefę chronioną, gdzie nocą na niebie widać aż 7000 gwiazd.
  3. Po żubrach czas na niedźwiedzie brunatne, a tych w Bieszczadach mamy największą populację w Polsce. 
  4. Bieszczady to też jedyny obszar naszego kraju gdzie zamieszkują 3 największe europejskie ssaki drapieżne: ryś, wilk oraz wspomniany niedźwiedź. 
  5. Bieszczady łączą trzy kraje! Na szczycie góry Krzemieniec znajduje się słupek graniczny trzech państw: Ukrainy, Słowacji oraz Polski. 

Gdzie leżą Bieszczady na mapie? 

Na tak zadane pytanie mamy dwie odpowiedzi. Pierwsza brzmi: na dole po prawej stronie mapy… i jest prawdziwa. Jednak uważamy, że należy Ci się bardziej precyzyjna odpowiedź. Myśląc o Bieszczadach, masz zapewne na myśli tereny Bieszczad Zachodnich położonych na terenie naszego kraju. Jednak w rzeczywistości to grupa dwóch pasm górskich położonych na terenach Polski i Ukrainy – wspomniane Bieszczady Zachodnie – oraz samej Ukrainy – Bieszczady Wschodnie. Najwyższy szczyt Bieszczadów to Pikuj (1405 m n.p.m) położony na terytorium Ukrainy. W polskich Bieszczadach najwyżej położony punkt to Tarnica (1346 m n.p.m).

Bieszczady w pigułce – teraz czas na odwiedziny 

Najważniejsze informacje na temat Bieszczad, już znasz… zatem teraz czas na pakowanie i eksplorowanie. Jeżeli przed Tobą pierwszy raz to mamy gotowy poradnik jak przygotować się do podróży w Bieszczady! A może chcesz wrócić w te piękne góry i zastanawiasz się nad noclegiem? Tutaj również mamy poradnik jak wybrać nocleg w BieszczadachNiezależnie jednak jaką formę podróżowania czy noclegu wybierzesz, jednego jesteśmy pewni… Bieszczady to jedyne miejsce na ziemi, gdzie można narodzić się na nowo! 

Chcesz być na bieżąco z tym, co ciekawego dzieje się Bieszczadach? Śledź nasze social media!

Miętowy Anioł - autor

Miętowy Anioł - autor

Znamy Bieszczady od kuchni... W naszym drewnianym domu czekają na Ciebie wygodne pokoje, domowa i ekologiczna kuchnia oraz wiele atrakcji, dzięki którym odpoczniesz i naładujesz baterie. Czekamy na Ciebie!

Najważniejsze pytania...

Tak niskie zaludnienie Bieszczad jest wynikiem przymusowych przesiedleń ludzkości oraz kompletnego zniszczenia infrastruktury mieszkalnej przeprowadzonych po zakończeniu II wojny światowej przez władze ZSRR w ramach „Akcji Wisła”.

Tak i to największy w Polsce… Dzięki temu na bieszczadzkim nocnym niebie możesz oglądać nawet 7000 gwiazd. 

Najwyższy szczyt całych Bieszczadów to Pikuj położony na terytorium Ukrainy, a jego wysokość wynosi 1405 m n.p.m. 

Facebook
Twitter
LinkedIn

Szukasz więcej informacji? Zobacz nasze inne wpisy...